De Wet DBA is al jaren een bron van onzekerheid voor zzp’ers en hun opdrachtgevers. In 2026 is die onzekerheid concreter geworden: de Belastingdienst handhaaft weer, en er komt een extra regel voor lage uurtarieven bij. Deze gids legt in gewone taal uit wat er speelt, en verwijst naar onze pagina’s met de officiële bronnen.
Wat is de Wet DBA?
DBA staat voor Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties. De wet moet één vraag beantwoorden: werk je écht als zelfstandige, of ben je feitelijk in loondienst — een zogenoemde schijnzelfstandige? Het verschil is groot. Bij een dienstverband horen loonbelasting, premies en werknemersbescherming; bij echt ondernemerschap niet.
Jarenlang gold er een handhavingsmoratorium: de regels bestonden wel, maar de Belastingdienst legde geen naheffingen op. Dat tijdperk is voorbij.
Wat is er in 2026 veranderd?
Er spelen twee ontwikkelingen tegelijk. Samen bepalen ze hoe groot het risico voor jou is.
1. De Belastingdienst controleert weer volledig
Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Wordt bij een controle vastgesteld dat een zzp’er eigenlijk een werknemer is, dan kan de opdrachtgever een naheffing voor de loonheffingen krijgen: alsnog loonbelasting, premies werknemersverzekeringen, bijdragen Zorgverzekeringswet en soms pensioenpremies.
Belangrijk voor jou als zzp’er: die naheffing landt bij je opdrachtgever, niet bij jou. Maar het gevolg raakt je wél — opdrachtgevers worden kritischer op samenwerkingen die op een dienstverband lijken. Lees de details op onze pagina Belastingdienst controleert weer volledig op schijnzelfstandigheid.
2. Een rechtsvermoeden van loondienst bij een laag uurtarief
Daar komt een nieuwe wet bij. Die voert een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst in voor wie werkt tegen een uurtarief van € 36 of lager. Concreet: verdien je onder die grens, dan wordt vermoed dat je eigenlijk in loondienst bent — en moet dat vermoeden actief worden weerlegd als dat niet klopt. De grens beweegt mee met het minimumloon.
De exacte ingangsdatum wordt nog bij koninklijk besluit bepaald, en de wet geldt niet als je voor een particulier werkt. Meer hierover op Rechtsvermoeden arbeidsovereenkomst bij €36 uurtarief.
Ben jij schijnzelfstandige? Waar het om draait
Er is geen enkel criterium dat de doorslag geeft — het gaat om de feitelijke werkwijze. Deze vragen helpen je inschatten aan welke kant je zit:
- Wie bepaalt hoe, waar en wanneer je werkt? Doe je dat zelf, of stuurt je opdrachtgever dat aan zoals bij een werknemer?
- Van wie zijn de middelen? Werk je met je eigen apparatuur en vanuit je eigen werkplek, of met die van de opdrachtgever?
- Voor hoeveel opdrachtgevers werk je? Werken voor meerdere klanten wijst op ondernemerschap; vrijwel volledig voor één opdrachtgever wijst richting dienstverband.
- Wat is je uurtarief? Onder de € 36-grens geldt straks het rechtsvermoeden van loondienst.
Werk je op de locatie van je opdrachtgever, met hun middelen, onder hun planning en grotendeels voor die ene partij? Dan lijkt je situatie sterk op een dienstverband en loopt je opdrachtgever risico — waardoor jouw opdracht als eerste onder druk kan komen te staan.
Wat kun je nu doen?
- Toets per opdracht of je feitelijk als zelfstandige of als werknemer werkt.
- Doorloop de officiële check van de overheid (“ZZP: ja of nee”) voor je belangrijkste opdrachten.
- Leg afspraken schriftelijk vast met je opdrachtgever over jouw zelfstandigheid.
- Werk je grotendeels voor één opdrachtgever? Bespreek het risico expliciet en spreid waar mogelijk je klanten.
Geen van deze stappen is een garantie — de beoordeling gaat altijd over de praktijk, niet over het contract op papier. Bij twijfel over een concrete opdracht is een adviseur of jurist het geld waard, zeker nu de handhaving weer actief is.
Kort samengevat
De Wet DBA is geen nieuwe wet, maar de handhaving ervan is terug van weggeweest. Combineer dat met het aankomende rechtsvermoeden bij lage tarieven, en de boodschap is duidelijk: zorg dat je werkwijze — niet alleen je contract — laat zien dat je een echte ondernemer bent. Wil je op de hoogte blijven als hier iets verandert? Meld je hieronder aan voor de wekelijkse update voor zzp’ers.